IPS e-max Empress Porselen

IPS e.max Porselenler

IPS e.max Lityum disilikat seramiklerin en yenisidir. IPS e.max aşağıdaki beş farklı komponent şeklinde kullanılabilen bir tam seramik sistemidir (Şekil 1).23

1. IPS e.max Press ( lityum disilikat cam seramik ingotlarından presleme tekniği ile üretilir) 2. IPS e.max ZirPress ( floraapatit cam seramik ingotlarından presleme tekniği ile üretilir) 3. IPS e.max CAD ( lityum disilikat cam seramik bloklarından CAD/CAM tekniği ile üretilir) 4. IPS e.max ZirCAD (zirkonyum oksit bloklarından CAD/CAM tekniği ile üretilir) 5. IPS e.max Ceram (floraapatit veneer seramiği) IPS e.max Press IPS e.max Press 2005 yılında IPS Empress 2 ile kıyaslanarak geliştirilmiştir. IPS Empress 2 gibi lityum disilikattan oluşan preslenebilir cam seramiktir, fakat farklı pişirme prosedürü uygulanarak daha translusent ve daha iyi fiziksel özelliklere sahip restorasyonlar yapmaya imkan verir. IPS e.max Press sisteminin temel kristal fazı olan lityum disilikat kristalleri hacimsel kristalizasyon adı verilen bir mekanizma ile oluşur. Hacimsel kristalizasyon; cam yapı içerisine çekirdek oluşumuyla maddeler katılarak homojen dağılım gösteren kristal odaklarının oluşumudur.24 Şekil 1. IPS e.max Press sistemi ISO 6872 Dental Seramikler ve ISO 9693 Metal-seramik Dental Resoratif Sistemlerinin kabul ettiği biaksiyel bükülme dayanıklılık değeri 400±40 MPa dır. Üretici firmanın önerileri doğrultusunda IPS e.max Press in 0.8 mm kalınlıkta hazırlanan altyapı ile kırılma direnci 400±40 MPa’ ya kadar artırılmıştır.23 Çeşitli araştırmacıların, biaksiyel dayanıklılık kuvvetini farklı teknikler uygulayarak buldukları sonuçlar Tablo I’de gösterilmiştir. Tablo I. Biaksiyel bükülme dayanıklılığı değerleri ve değerlendirme metodları24 Araştırmacı Bükülme dayanıklılık (MPa) Değerlendirme metodu: Berge ve ark., 2001 375.7 Biaksiyel bükülme dayanıklılığı,ISO 6872 Sorensen ve ark., 2000 411.6 Biaksiyel bükülme dayanıklılığı Sorensen ve ark., 2000 455.5 Biaksiyel bükülme dayanıklılığı Kappert, 2000 426 Biaksiyel bükülme dayanıklılığı Anusavice, 2001 239 Suda 48 saat depolandıktan sonra 4 nokta bükülme dayanıklılığı Ludwig ve ark., 2000 426 3 nokta bükülme dayanıklılığı Lohbauer, 2003 374.4 Weibull dayanıklılığı, 4 nokta bükülme dayanıklılığı Marx ve Fisher, 2001 466 3 nokta bükülme dayanıklılığı Marx ve ark., 2001 388 Weibull dayanıklılığı, 4 nokta bükülme dayanıklılığı Albakry ve ark., 2003a 440 Biaksiyel bükülme dayanıklılığı

IPS e.max Press lityum disilikat seramik ingotlarından pressleme tekniği ile üretilir (Şekil 2).13

İngotlar, lityum disilikat cam seramiklerden döküm tekniği ile üretilir (döküm/pressleme prosedürü). Bu teknik erime sıcaklığına ulaşan eriyen renk pigmentlerinin materyale eklenmesine izin vermez, onun yerine istenilen rengi elde etmek için cam içinde eriyen polivalan iyonlar kullanılır. Bu mekanizmada renk iyonlarının kombinasyonu, konsantrasyonu ve valansı önemli rol oynar. Böylece, materyalin içine renk iyonları homojen bir şekilde dağılır.13 Şekil 2. IPS e.max Press ingotlar IPS e.max Press sisteminde doğal dişlerin translusentlik özelliğinin taklit edilebilmesi amacıyla üç farklı translusentlik derecesine göre gruplandırılmış 19 adet blok bulunmaktadır. Düşük translusentlikteki bloklara boyama ve tabakalama tekniği uygulanabilirken, orta ve yüksek translusentlikteki bloklara sadece tabakalama tekniği uygulanmaktadır.23 Literatürlerde seramik materyalinin translusentliği, kontrast oranı denilen sayısal ifadelerle belirtilmektedir. Bu değerin 1’e yaklaşması seramiğin opak olduğunu, 0’a yaklaşması ise translusent olduğunu ifade etmektedir. Yapılan çalışmalarda lityum disilikat altyapının kontrast oranı 0.55-0.74 arasında değişmektedir. 25,26 Höland ve ark. üst yapı seramiğinde bulunan Ca5(PO4)3F kristallerinin restorasyonun opalasentlik ve translusentlik gibi optik özelliklerinin doğal dişlere benzer restorasyonlar yapmada önemli rolü olduğunu saptamışlardır ve floraapatit üst yapı seramiğinin kontrast oranını 0.46 olarak ifade etmişlerdir.26 IPS e.max Press in mikroyapısı cam matriks içine katılmış yaklaşık %70 oranında lityum disilikat kristalleri (Li2Si2O5) içerir. Lityum disilikat ana kristal fazı, 3-6 μm uzunluğunda iğne uçlu kristallerdir.27 Yapılan SEM çalışmalarında 3-6 μm boyutundaki lityum disilikat kristaleri (Li2Si2O5) ve daha düşük oranda olan 0.1-0.3 μm çapındaki lityum ortofosfat (Li3PO4) kristalleri yapı içinde yer almaktadır.26 IPS e.max Press sisteminde altyapı seramiği %70 oranında lityum disilikat kristalleri içerir. Standart yapısı ağırlık olarak % 57.0-80.0 SiO2 , %11.0-19.0 Li2O, %0.0-13.0 K2O , %0.0-11.0 P2O5 , % 0.0-8.0 ZrO2 , %0.0-8.0 ZnO , %0.0-10.0 diğer oksitler ve %0.0-8.0 renk oksitlerinden oluşur. Üst yapı seramiği nano-floraapatit veneer seramiği olan IPS e.max Ceram (SiO2-LiO2-Na2O-K2OAl2O3- CaO-P2O5-F) veneer materyalinden oluşmaktadır. Üst yapı seramiği bir cam matriks içerisinde nano boyutlarda (yaklaşık 300 nm uzunluğunda ve 100nm çapında) iğne şeklindeki floraapatit kristallerinden (Ca(PO4)3F) oluşmaktadır.7 Guazzato ve ark., iğne şeklindeki lityum disilikat kristallerinin çatlağın yönünü değiştirerek kırılma direncini arttırdıklarını saptamışlardır.3 (Şekil 3) Yapılan çalışmalar lityum disilikat kristallerinin uzunluğundan çok doğrultularının çatlağın ilerlemesine neden olan kuvvetleri azaltarak ilerlemesini durdurduğunu ifade etmektedir.3,8 Albakry ve ark., presleme işlemiyle lityum disilikat kristallerinin cam matriks içerisinde homojen bir şekilde dağıldığını ve lityum disilikat kristallerinin doğrultularının çatlağın ilerlemesini durdurduğunu ileri sürmüşlerdir.28 Albakry ve ark., bir başka çalışmalarında lityum disilikat kristallerinin presleme yönüne paralel olarak diziliş gösterdiklerini tespit etmişlerdir. Ayrıca kristal çapının, şeklinin ve oranının kristallerin presleme sonrasındaki doğrultuları üzerinde etkili olduğunu ifade etmişlerdir.29 Şekil 3. IPS e.max Press in mikroyapısı ( SEM, HF ile 30 saniye asitlenmiş)

IPS e.max in endikasyonları

23 1. Lamina veneerler 2. İnley-onley restorasyonlar 3. Anterior ve posterior kronlar (Şekil 4,5) 4. 3 üyeli anterior köprüler 5. İkinci premolara kadar olan 3 üyeli köprüler 6. Anterior ve posterior bölgede yer alan tek üye implant üst yapısı 7. İkinci premolara kadar olan bölgede yer alan 3 üyeli implant üst yapısı IPS e.max in kontrendikasyonları23 1. Birinci molar dişin pontik olarak yer aldığı molar köprüler 2. Dört ya da daha fazla üyeli köprüler 3. İnley bağlı köprüler 4. Çok derin, subgingival preparasyonlar 5. Bruksizm vakaları 6. Kantilever köprüler 7. Maryland köprüler IPS e.max CAD CAD-CAM sistemler için geliştirilmiş olan lityum disilikat esaslı IPS e.max CAD bloklar IPS e.max Press ile aynı kimyasal yapıya sahiptir. Fakat daha farklı bir ısıl işleme tabi tutularak parsiyel olarak kristalize edilirler. Parsiyel kristalize edilmelerindeki amaç; blokların hızlı ve kolay freze edilebilmelerini sağlamak ve seramiğe yeterli direnci sağlamaktır. Parsiyel kristalize bloklardaki temel kristalize faz lityum metasilikattır (Li2SiO3). Lityum metasilikatların uzunlukları 0.2 ile 1 μm arasında değişir ve karışımda hacimce %40 oranında bulunurlar.30 Seramiğe yaklaşık olarak 130 MPa direnç kazandırırlar. Frezeleme işlemi ile restorasyon tamamlandıktan sonra vakumla 850 0C ısıl işleme tabi tutularak lityum metasilikat (Li2SiO3) kristalleri lityum silikat (Li2Si205) kristallerine dönüşür. Bu dönüşümle cam matrikste yaklaşık 1.5 μm boyutunda ve hacimce %70’ i oluşturan lityum disilikat kristalli seramik elde edilir.31 Sonuç restorasyonda IPS e.max Press sistemine benzer mekanik özellikler ve kristal yapı elde edilir.30 IPS e.max CAD cam seramiklerin bükülme dirençleri 360-400 MPa dır, bu değer CAD-CAM sistemlerinin kullanıldığı sistemlerin birçoğundan 1.5-2 kat daha fazladır .32 IPS e.max CAD cam seramiklerde hem geleneksel hem de adeziv simantasyon teknikleri kullanılabilir.30 Şekil 4. Üst sol maksiller santral kesici dişdeki metal destekli porselen kron (öncesi) Şekil 5. Üst sol maksiller santral kesici dişe yapılmış IPS e.max Press kron (sonrası) Lityum disilikat seramikler ile ilgili pekçok araştırma vardır. Yüksek kristal içerikli seramik altyapılar çiğneme kuvvetleri karşısında dayanıklılık göstermelerine karşın, daha düşük dirençteki üst yapılarda koheziv kırık oluşumu ile üstyapı ve altyapı seramiğinin birbirinden ayrılması sık karşılaşılan başarısızlık nedenidir. 33 All-Dohan ve ark. tarafından yapılan çalışmada lityum disilikat içerikli seramiklerde altyapı ve üstyapı arasındaki bağlantının alumina ve zirkonya içerikli seramiklere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur.34 Ritter, IPS e.max Press (lityum disilikat cam seramik) ve IPS e.max ZirCAD ‘in (zirkonyum oksit) benzer termal genleşme katsayısına sahip olduğunu ve her iki materyalin de aynı veneer materyali ( IPSe.max Ceram) ile birlikte kullanılabileceğini ifade etmiştir. Lityum disilikatların zirkonyuma göre avantajını ise restorasyonu monoblok halinde hazırlamaya imkan vererek, üstyapı seramiğinin altyapıdan ayrılma olasılığını elimine etmesi olarak bildirmiştir.13 Aboushelib ve ark., lityum disilikat altyapı ile floraapatit cam seramik üstyapı arasındaki bağlantı direncinin üstyapı seramiğinin koheziv direncinden fazla olduğu sonucunu bulmuşlardır. Bu durumun açıklaması lityum disilikat altyapının ısısal genleşme katsayısının, floraapatit üst yapıya göre daha fazla

olması ve soğuma sırasında üst yapı seramiğinde baskı kuvvetleri oluşması şeklindedir.33 Fisher ve ark., lityum disilikat esaslı seramiklerin elastik modülüsünün 96 GPa olarak saptamışlardır. Lityum disilikatların elastik modülüsün diğer cam seramik sistemlerinden (60-70 GPa) yüksek olmasının sebebi olarak birbiri içine geçmiş lityum disilikat kristal yapıları olarak sunmuşlardır.35 Della Bona ve ark., cam seramik materyallerini inceledikleri çalışmalarında lityum disilikat esaslı seramiklerin yüksek kırılma direncinin sadece kristal içeriğinin yüksek olmasıyla açıklanamayacağını, lityum disilikat kristallerinin cam matriks içinde düzenli dağılım göstermesinin de etkili olduğunu ifade etmişlerdir.36 Üç üyeli anterior köprülerde yapılan değerlendirmeye göre IPS e.max Press uzun süre kırılmaya dirençli restorasyonlardır.23 Yapılan in-vitro çalışmalarda IPS e.max Press’ in molar dişlerde kullanımı desteklenmektedir. Ancak posterior dişlerdeki klinik performansıyla ilgili çalışmalar halen sürmektedir.24 Etman ve ark., yaptıkları 3 yıllık klinik çalışmada 48 hastayı 3 gruba ayırarak; molar dişleri IPS e.max Press, Procera AllCeram ve metal destekli bir seramikle kronlayararak restore etmişlerdir. IPS e.max Press, Procera AllCeram ve metal destekli seramik kronla kıyaslandığında aşınmaya karşı daha dirençli bulunmuştur. Bu çalışma, IPS e.max Press’in posterior dişlerde kullanılabilineceğini desteklemektedir.37 Albakry ve ark., farklı cam seramiklerde biaksiyal bükülme kuvvetini değerlendirmişlerdir. Kuvvet değerleri IPS e.max Press ve IPS Empress 2’ de IPS Empress’ den daha yüksek bulunmuştur; bunun sebebinin bu materyallerin kompozisyonuna bağlı olduğu söylenebilir (lityum disilikat kristalleri).8 Ludwig ve ark., anterior köprülerde statik ve dinamik yükleme altında kırılma kuvvetini belirlemişlerdir. IPS e.max Press’ in yorgunluk kuvveti maksimum yükleme altında oldukça yüksek bulunmuştur, bu nedenle bu materyal doğal şartlar(yükleme) altında kullanılabilir.23 Edelhoff ve ark., farklı altyapı seramiklerini farklı yapıştırıcı ajanlarla yapıştırarak ışık geçirgenliğini değerlendirmişlerdir. 0.9 mm kalınlıktaki seramik disklere 0.1 mm kalınlığında yapıştırma materyali uygulanmıştır. 1.0 mm kalınlığındaki kaplanmamış seramik disk örnekler ise referans kabul edilmiştir. Örnekler yapay tükrükte 30 gün bekletilip, ışık geçirgenliği spektofotometre ile ölçülmüştür. Örnekleri Variolink transparan ile kaplamak ışık geçirgenliğini artırmaktadır. Translusent seramiklerin, diğer seramiklere göre yapıştırma materyali seçiminden daha fazla etkilendiği sonucuna varmışlardır.38 Baldissara ve ark., farklı CAD/CAM sistemleriyle üretilmiş zirkonyum kopinglerle IPS e.max Press’ in ışık geçirgenliğini karşılaştırmışlardır. Lityum disilikatın ışık geçirgenliğinin anlamlı derecede farklı olarak, daha fazla olduğu sonucuna varmışlardır.39 Yukarıdaki literatürlerin ışığında en son geliştirilmiş lityum disilikat içerikli seramik sistemi olan IPS e.max’ in; estetik olarak mükemmel başarı gösterdiği, biyolojik olarak uyumlu oldukları ve anterior köprülerde oldukça başarılı restorasyonlar yapılabildiği sonucu çıkarılabilir. Posterior köprülerde kullanımları ile ilgili daha fazla çalışma yapılması önerilebilir.